Voor zorgverleners

Uit de ervaringsverhalen die wij van vrouwen met HG krijgen, blijkt dat de omgang met zorgverleners vaak nog te wensen over laat. En dat is heel jammer, want als je HG hebt ben je overgeleverd aan verschillende zorgverleners. Daarom zetten we hier informatie neer die zorgverleners kunnen gebruiken als ze vrouwen met HG behandelen. Ook geven we tips om met deze vrouwen en hun familie om te gaan, tips die door deze vrouwen zelf zijn aangereikt.

Richtlijn NHG ten aanzien van (hyper)emesis gravidarum
Allereerst informatie die op de website van de NHG vermeld staat over zwangerschapsmisselijkheid:
Misselijkheid en braken (emesis gravidarum) treden vooral in de eerste drie tot vier maanden van de zwangerschap op en kunnen dan meestal als fysiologisch worden beschouwd. Bij langer aanhoudende klachten of bij klachten die later in de zwangerschap ontstaan, moet men bedacht zijn op andere oorzaken en is nader onderzoek geïndiceerd.43)
Bij fysiologische vormen van misselijkheid en zwangerschapsbraken is de beste benadering de zwangere zelf te laten ontdekken welke voeding zij het beste verdraagt. Soms helpen frequente kleine maaltijden. Meestal blijven de problemen beperkt en gaan ze vanzelf over.
Bij ernstige hinder kan medicatie wenselijk zijn. In aanmerking komen cyclizine 50 mg 's avonds 1 tablet, op geleide van de klachten eventueel te verhogen tot 3 dd 1 tablet, ofwel meclozine 25 mg 's avonds 1 tablet, op geleide van de klachten eventueel te verhogen tot 3 dd 2 tabletten.44)
Als het braken zodanig ernstig is dat 'er geen drinken of eten in blijft', er dehydratie dreigt en er ketonen in de urine verschijnen, spreekt men van hyperemesis gravidarum en is verwijzing geïndiceerd.

Protocol voor behandeling van HG
Voor zover ons bekend heeft de NVOG (de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie) nog geen richtlijnen opgesteld voor de behandeling van HG. Hierdoor komt het voor dat HG bij verschillende ziekenhuizen op verschillende manieren behandeld wordt en dat medicijnen die in het ene ziekenhuis wel gegeven worden in het andere ziekenhuis niet worden voorgeschreven. Ook de KNOV (de beroepsvereniging voor verloskundigen) heeft geen richtlijnen opgesteld voor de behandeling van HG. De Amerikaanse stichting HER foundation heeft op haar website wel een protocol staan voor de behandeling van HG. Wij adviseren dit protocol, eventueel geadapteerd naar Nederlandse regels en normen, zo veel mogelijk te volgen.
Ook de Canadese organisatie Motherisk - The hospital for Sick Kids heeft een schat aan informatie voor zorgverleners over HG. En ook zij hebben een algoritme ontwikkeld voor de behandeling van HG. De meest recente versie is hier te downloaden. Dit artikel heeft in december 2007 in vol. 53 van het blad Canadian Family Physician gestaan.

Medicatie voor de behandeling van HG
De HER stichting in Amerika heeft een overzicht gemaakt van veel gebruikte medicijnen bij de behandeling van HG en gebruikte doseringen. Ook wordt er aangegeven of er onderzoek is gedaan naar het gebruik van het medicijn bij HG. Apart wordt op onderzoek gebaseerde uitleg gegeven over het gebruik van prednison-achtige medicatie in de zwangerschap. Hierbij wordt een behandelschema gegeven. Het schema komt uit dit artikel: Al-Ozairi MBChB MRCP, E., Waugh MBBS MRCOG, J. J. S. , & Taylor MD FRCP, R. (2009). Termination is not the treatment of choice for severe hyperemesis gravidarum: Successful management using prednisolone. Obstetric Medicine. 2, 34-37. Het complete artikel is hier te downloaden.

Tips voor zorgverleners van vrouwen met HG

Neem vrouwen die met zwangerschapsmisselijkheids/HG klachten op uw spreekuur komen serieus! Als een vrouw de stap heeft gemaakt om met misselijkheidsklachten langs te komen, zijn de klachten vaak ernstiger dan zij aangeeft. Waarschijnlijk heeft ze er lang over nagedacht of het wel nodig is om met zwangerschapsmisselijkheidsklachten naar een arts te gaan omdat ze van iedereen hoort 'dat het er bij hoort'. Het kan goed dat zij de klachten als minder ernstig voor doet dan ze zijn. Gebruik eventueel de Rhodes Index of Vomiting, Nausea and Retching om de ernst van de misselijkheid helder te krijgen;

Als vrouwen met HG uitgedroogd zijn, wordt in het ziekenhuis vocht gegeven middels een infuus. Maar juist door die uitdroging zijn vrouwen met HG bijzonder moeilijk te prikken, vooral als de uitdroging ernstig is. Laat het infuus dus bij voorkeur prikken door een anesthesie-verpleegkundige en laat de arm goed opwarmen in een bak water en vollopen door naar beneden te laten bungelen;

Wees sensitief bij het inbrengen van een sonde voor sondevoeding. Dit is sowieso al een hele stap voor de patient, maar door de HG heeft zij een hypergevoelige kokhalsreflex waardoor het nog naarder is;

Het idee dat HG veroorzaakt wordt door psychische problemen is inmiddels achterhaald! HG wordt door allerlei instanties als zwangerschapsziekte aangemerkt. Soms wordt toch getracht achter een mogelijk 'trauma' te komen, wat ten grondslag zou liggen aan de HG. Vrouwen worden hier emotioneel van, waardoor ze vaak juist op dat moment gaan overgeven. Iets wat dan weer als teken wordt gezien dat dit psychische probleem de oorzaak is van de HG. Het is echter zo dat HG verergert als vrouwen heftige emoties (zowel negatieve als positieve) ervaren, 'beschuldigd' worden van een onbekend emotioneel trauma zal dus in veel gevallen zorgen voor overgeefsessies, ook als van enig trauma geen sprake is;

Alhoewel de oorzaak van HG niet psychisch is, kan de HG zelf wel emotionele en psychische problemen veroorzaken. Vrouwen ervaren ernstige HG klachten soms als zeer traumatisch en ervaren ook vaak schuldgevoelens en schaamte doordat hun zwangerschap niet het normale verloop heeft, zij afhankelijk zijn van anderen, een belasting vormen voor hun partner en ze niet voor hun kinderen kunnen zorgen. Het is belangrijk om aandacht aan deze klachten te schenken;

Vrouwen met HG stellen zich niet aan en zoeken niet naar aandacht! Vrouwen in het ziekenhuis spuugbakjes ontzeggen, hen zelf de troep op laten ruimen of ze dringend adviseren 'nou eens te stoppen met overgeven' is onmenselijk. Bedenk maar eens of je zelf in staat bent te stoppen met overgeven als je bijvoorbeeld voedselvergiftiging hebt of hoe het zou voelen als iemand dan zou zeggen dat je geen spuugbakje krijgt;

Wacht niet te lang met behandeling van HG. Vrouwen met HG komen snel in een vicieuze cirkel terecht waardoor de klachten steeds ernstiger worden en moeilijker te behandelen;

Wees eerlijk en realistisch over de behandeling van HG, men hoort liever dat er niets meer mogelijk is dan dat er om heen gedraaid wordt;

Probeer de behandeling van HG als geheel te zien en behandel niet alleen als de vrouw met HG in het ziekenhuis ligt. De kans op een terugval na een ziekenhuisopname is groot en dit komt minder als een klap als men hier op bedacht is. Vrouwen vinden het ook fijn als de verloskundige contact houdt en behulpzaam is bij de behandeling. HG is vaak juist het ernstigste in de eerste periode van de zwangerschap, als vrouwen nog niet vaak naar de verloskundige gaan maar juist wel behoefte hebben aan informatie en tips;

Geef vrouwen met HG extra echo's of laat vaker het hartje luisteren! Het is moeilijk het idee van zwanger zijn vast te houden als je je alleen ellendig voelt en verder niets van de baby merkt. Juist doordat vrouwen meer contact maken met de baby en dit idee meer vorm krijgt, wordt de HG draaglijker;

Behandel vrouwen met HG en hun partner met compassie en begrip. HG heeft een ernome impact op het leven van deze vrouwen en op hoe ze hun zwangerschap beleven. Besef dat uw reactie op hun klachten invloed heeft op het emotionele welbevinden van de vrouw;

De misselijkheid waarvan sprake is bij vrouwen met HG volgt niet altijd dezelfde regels als misselijkheid die je bijvoorbeeld ziet bij griep of voedselvergiftiging. Sommige vrouwen met HG hebben bijvoorbeeld baat bij zware of vette voedingsmiddelen, maar moeten daarna overgeven door een andere prikkel. Men heeft hierdoor soms het gevoel dat de zwangere vrouw de misselijkheid zelf over zich afroept door bijvoorbeeld frietjes of ander junkfood te eten, maar die dingen zijn op dat moment het enige wat aanspreekt en mogelijk een kans heeft binnen te blijven. Dit zegt niets over de ernst van de HG;

Vrouwen met HG reageren vaak zeer sterk op geurprikkels, zoals kookluchtjes en parfum. Het is erg fijn als hier bij bijvoorbeeld keuze van een kamer in het ziekenhuis rekening mee wordt gehouden. Men kan hier ook rekening mee houden door bij behandeling van vrouwen met HG geen sterke luchtjes te dragen.

Wil je tips delen die zorgverleners kunnen gebruiken bij hun benadering van vrouwen met HG? Of wil je protocollen voor de behandeling van HG met ons delen? Mail dan naar info@steunpunthg.nl.